Shkrimtari nga El-Ahbar, Ali Avad, në shkrimin e tij ku diskuton perceptimin e krijuar në opinionin publik perëndimor dhe në rrethet strategjike se “Starlink nuk mund të ndalet”, argumenton se suksesi ose dështimi varet më shumë nga kapaciteti i shtetit që e rrethon atë teknologji sesa nga vetë teknologjia; dhe tregon qartë se teknologjitë që duken të decentralizuara si Starlink nuk kanë imunitet absolut përballë sovranitetit shtetëror.

Pas ndërprerjes së rrjeteve të brendshme të internetit nga Republika Islamike e Iranit gjatë periudhave të trazirave dhe protestave, Perëndimi priste që sistemi Starlink të hynte në funksion për t’i dhënë fund errësimit digjital. Ky sistem, në pronësi të miliarderit Elon Musk, prej vitesh ofron nga hapësira një shërbim interneti të decentralizuar, duke e bërë të vështirë që qeveritë ta bllokojnë ose ta pengojnë aksesin.

Starlink bazohet në një rrjet gjigant satelitësh që veprojnë në orbitën e ulët të Tokës (LEO). Këta satelitë e transmetojnë sinjalin drejtpërdrejt në Tokë dhe sinjali merret përmes një antene pjate shumë më të vogël se antenat tradicionale të televizionit satelitor që shiten nga kompania.

Këto antena satelitore lidhen me një ruter Wi-Fi që e shndërron sinjalin satelitor në një rrjet lokal interneti të përdorshëm nga telefonat dhe kompjuterët.

Rëndësia globale e Starlink u bë e dukshme kur filloi të përdorej gjerësisht në Ukrainë pas Luftës Rusi-Ukrainë që nisi në vitin 2022. Në këtë proces, shërbimi shërbeu si një rrjet komunikimi jetik si për ushtrinë ukrainase ashtu edhe për infrastrukturën civile.

Megjithëse në fazat e para kishte prova të dokumentuara për përpjekjet e Rusisë për ndërhyrje elektronike, kompania e përditësoi me sukses softuerin dhe ndryshoi metodat e komunikimit. Në këtë mënyrë shërbimi ruajti qëndrueshmërinë e tij dhe fitoi një peshë reale operacionale në menaxhimin e luftës dhe logjistikë.

Ky kontekst krijoi perceptimin se Starlink ishte pothuajse i pamundur për t’u bllokuar. Megjithatë përvoja e Iranit e riktheu në vëmendje këtë pyetje: Nëse sistemi arriti t’u rezistojë sulmeve të Rusisë në Ukrainë, si arriti Irani ta zvogëlojë efektivitetin e Starlink në territorin e vet?

Testi i Forcës Elektromagnetike

Raportet tregojnë se Irani ka marrë masa dyfazore për ta bërë sistemin Starlink joefektiv.

Së pari, antenat e Starlink mbështeten në Sistemin Global të Pozicionimit (GPS) për të zbuluar satelitët dhe për të komunikuar me ta. Që nga “Lufta 12-ditore”, Irani ka aktivizuar gjerësisht ndërhyrjen (bllokimin) e sinjaleve GPS si pjesë e masave të sigurisë kundër dronëve dhe kërcënimeve ajrore. Si pasojë, antenat e Starlink që futeshin kontrabandë në Iran filluan të kishin vështirësi serioze për të krijuar një lidhje të qëndrueshme dhe efektive me satelitët.

Së dyti, sipas ekspertëve të komunikimit satelitor dhe raporteve nga burime izraelite, Irani së fundmi ka përdorur mjete të avancuara për të kontrolluar fushën elektromagnetike me qëllim ndërprerjen e komunikimit. Fusha elektromagnetike është ambienti ku lëvizin valët elektrike dhe magnetike dhe përbën bazën e të gjitha teknologjive që mbështeten në komunikim, radar, navigim dhe sinjale pa tela.

Diskutimet përqendrohen rreth vendosjes nga Irani të sistemeve të ndërhyrjes dhe ndërhyrjes elektromagnetike të drejtuar, të cilat funksionojnë në banda të caktuara frekuencash dhe synojnë sinjalet e komunikimit, navigimit dhe lidhjes satelitore. Këto sisteme e rritën nivelin e zhurmës elektromagnetike, duke dobësuar aftësinë e pajisjeve për të marrë sinjale nga hapësira. Si rezultat, stabiliteti dhe cilësia e shërbimit u ndikuan drejtpërdrejt dhe shkalla e ndërprerjeve arriti deri në 80 për qind në nivelet më të larta.

Kjo metodë, e përkufizuar në literaturën ushtarake si “luftë elektronike” ose “luftë elektromagnetike”, bazohet në menaxhimin dhe kontrollin e spektrit të frekuencave. Mjetet e përdorura dallohen për kapacitet të lartë fuqie, synim të saktë dhe aftësi për të vepruar në zona të gjera ose në pika të caktuara.

Kjo qasje përfshin një kombinim teknologjish që synojnë të marrin nën kontroll valët e komunikimit duke prishur sinjalin origjinal ose duke ndërhyrë në sinjalet tek të cilat pajisjet mbështeten për pozicionim dhe komunikim.

Këto pajisje aktivizohen herë pas here nga vende të ndryshme dhe për periudha të shkurtra, gjë që e bën të vështirë zbulimin ose gjurmimin e burimit të tyre. Qëllimi kryesor është të çrregullohet sistemi përkatës dhe të bëhet shërbimi i paqëndrueshëm, pa lënë prova të qarta për mekanizmin ose kohën e ndërhyrjes.

Në këtë kuadër, Instituti Izraelit për Studime të Sigurisë Kombëtare (INSS) vëren se zhvillimi i kapaciteteve elektromagnetike nga Irani është bërë pjesë e pandashme e doktrinës së tij ushtarake. Instituti e konsideron fushën elektromagnetike si një hapësirë operative që mund të dëmtojë infrastrukturën teknologjike të kundërshtarëve pa iu drejtuar ndërhyrjes së drejtpërdrejtë ushtarake.

Vlerësimet izraelite tregojnë se Irani, duke u bazuar në përvojën e mëparshme në mbrojtjen ajrore, luftën elektronike dhe pengimin e transmetimeve televizive satelitore dhe komunikimeve, ka bërë investime kumulative në teknologji të avancuara të ndërhyrjes, sulmit elektromagnetik dhe çrregullimit jo-kinetik.

Për më tepër, për të minimizuar efektivitetin e sistemit Starlink, ka gjasa që të jenë përdorur edhe mjete dhe teknologji të tjera ende të paqarta. Natyra e luftës kibernetike kërkon një nivel të lartë fshehtësie sa i përket llojit të pajisjeve, metodave të funksionimit dhe fushës së përdorimit. Këto aftësi hyjnë në sferën e sigurisë kombëtare dhe shpesh ose nuk bëhen publike fare, ose dalin në dritë vetëm pas një kohe të gjatë.

Lufta elektronike vazhdon të jetë një nga fushat më me zhvillim të shpejtë si në aspektin ushtarak ashtu edhe në atë teknologjik. Shtetet janë në një garë të pandërprerë për të përditësuar sistemet e tyre përmes testimeve të vazhdueshme dhe përshtatjes ndaj kundërmasave, në mënyrë që të ruajnë efektivitetin në mjedise teknologjike të ndryshueshme dhe armiqësore.