Duke theksuar se revolucioni i udhëhequr nga Ansarullah në Jemen është përballur me dezinformata dhe ndërhyrje ushtarake të fuqive rajonale dhe globale, Tim Anderson deklaron se lufta shumëkombëshe e udhëhequr nga Arabia Saudite dhe Emiratet e Bashkuara Arabe synonte të dobësonte sovranitetin e vendit duke targetuar kërkesat legjitime të popullit jemenas; ai hedh poshtë me të dhëna shkencore pretendimet se Ansarullah është një përfaqësues sektar i Iranit dhe vë në dukje se lëvizja është një forcë e pavarur me bazë të gjerë.

Jemeni, i cili ka revolucionin e vetëm të suksesshëm që doli pas të ashtuquajturës Pranverë Arabe në vitin 2011 dhe është vendi arab më i pavarur, ka qenë vazhdimisht pre e sulmeve dhe fushatave shpifëse nga Uashingtoni dhe regjimet e tij proksi. Në themel të këtyre sulmeve qëndron dezinformimi sistematik i ushqyer përgjatë luftës që SHBA-ja, Arabia Saudite dhe Emiratet e Bashkuara Arabe zhvilluan kundër Jemenit revolucionar midis viteve 2015–2022. Me ndërhyrjen e Jemenit kundër Izraelit në kundërshtim të gjenocidit në Gazë (2023–2025), kjo propagandë e zezë u rindiz me egërsi dhe u shpikën pretekste të reja për të shënjestruar popullin rezistent.

Në muajt e fundit të vitit 2023, me thellimin e mizorive ndaj popullit të Gazës, forcat e armatosura të Jemenit – të cilat shpeshherë cilësohen në mënyrë çorientuese si 'rebelët Houthi' – filluan ndërhyrjet në Detin e Kuq me qëllim për të treguar solidaritet me Palestinën. Ky hap u pasua shpejt me sulme hakmarrëse si nga Izraeli, ashtu edhe nga mbështetësit e tij anglo-amerikanë.

Mbretëria e Bashkuar dhe SHBA-ja po bombardonin njëkohësisht infrastrukturën e Jemenit dhe po përpiqeshin t'i arsyetonin këto sulme si 'vetëmbrojtje', duke shpërfillur thirrjen e mëparshme të Këshillit të Sigurimit të Kombeve të Bashkuara për të zgjatur armëpushimin.

Ndërsa aktorët që mbështesin dhe mbrojnë efektivisht gjenocidin në Gazë i dënonin ndërhyrjet e Jemenit si 'sulme të paligjshme' (OKB, 2024), pala e Jemenit iu kundërvu këtyre akuzave duke treguar Konventën e Gjenocidit të vitit 1948: Kjo konventë e përcakton ndërhyrjen e drejtpërdrejtë si një detyrim për të parandaluar dhe ndëshkuar ata që kryejnë gjenocid dhe bashkëpunëtorët e tyre.

Edhe Craig Mokhiber, një avokat që ka shërbyer për shumë vite në fushën e të drejtave të njeriut në Kombet e Bashkuara dhe që dha dorëheqjen për shkak të krimeve në Palestinë, pajtohet me këtë pikëpamje:

'SHBA po bombardon Jemenin sepse Jemeni, duke përmbushur kërkesat e së drejtës ndërkombëtare, po përpiqet të ndalojë gjenocidin dhe rrethimin në Palestinë.' (Mokhiber, 2025)

Megjithatë, rrëfimet e shtrembëruara që vazhdojnë prej vitesh rreth Jemenit dhe qeverisë së udhëhequr nga Ansarullah, e vështirësojnë shikimin e këtij realiteti.

Përbën një kontraditë goditëse që regjimet perëndimore, të cilat pretendojnë se mbështesin me mburrje revolucionet e rreme në Liban, Libi dhe Siri, kanë zhvilluar një luftë të pandërprerë prej vitesh kundër revolucionit të vërtetë dhe me bazë popullore në Jemen, të udhëhequr nga Ansarullah. Kjo kontraditë, në të vërtetë, bazohet mbi mite populiste të ndërtuara për të mashtruar masat.

Për ta kuptuar drejt këtë realitet, është e nevojshme që elementet themelore të dezinformimit sistematik ndaj Jemenit të vlerësohen së bashku me historinë e lëvizjes Ansarullah dhe me vlerat që ajo mbron.

Qeveria revolucionare e udhëhequr nga Ansarullah, e cila ndodhet në pushtet që nga fundi i vitit 2014, sot kontrollon rreth 75% të rajoneve me popullsi të dendur të Jemenit (Anderson, 2023). Megjithatë, pavarësisht kësaj, ajo është njohur zyrtarisht vetëm nga Republika Islamike e Iranit dhe, për një periudhë të shkurtër, nga qeveria e Asadit në Siri.

Në vitet e para të revolucionit (2014–2015), administrata e Uashingtonit e bindi Këshillin e Sigurimit të Kombeve të Bashkuara që të merrte vendime të ndryshme kundër forcave në Jemen, të cilat ata i quanin 'rebelët Houthi'. SHBA-ja i akuzonte këto forca në Jemen për destabilizimin e Gadishullit Arabik. Më pas, u krijua një koalicion lufte i udhëhequr nga Emiratet e Bashkuara Arabe dhe Arabia Saudite: Ata vazhdimisht paraqitën pretendimin se Ansarullah ishte thjesht një forcë proksi e Iranit, me qëllim për të nënçmuar dhe zhvlerësuar rezistencën në Jemen.

Në fakt, çështja ishte kjo, udhëheqësit zejdi që njihen si 'familja Houthi' në Jemen, hodhën themelet e lëvizjes Ansarullah, e cila formon një qeveri koalicioni që përfshin shtresa shumë më të gjera në mbarë vendin dhe bashkon një pjesë të rëndësishme të ish-partisë kryesore opozitare. Siç tregojnë edhe hulumtimet (Popp, 2015; Sanaa Centre, 2021), Ansarullah po i reziston një koalicioni sektar të ngjashëm me forcat proksi të përdorura në Libi, Siri, Irak, Iran dhe Liban, dhe ky koalicion sektar përbëhet kryesisht nga grupe të lidhura me Vahabitë dhe Vëllezërit Myslimanë.

Kur arrijmë në vitin 2025, shohim se qeveria e koalicionit revolucionar e udhëhequr nga Ansarullah, edhe pse ende quhet me gjuhë nënçmuese si 'rebelët Houthi', ka më shumë se dhjetë vjet që qeveris kryeqytetin e Jemenit, Sanaa, dhe rajonet që mbajnë pjesën më të madhe të popullsisë.

Në fund të vitit 2016, ky koalicion, i cili përfshinte edhe disa elemente të Kongresit të Përgjithshëm Popullor në opozitë, formoi një Qeveri të Shpëtimit Kombëtar duke emëruar si kryeministër Abdulaziz Habtur-in, i cili kishte qenë anëtar i KPP-së për shumë vite dhe ishte larguar nga regjimi i përkohshëm i Mansur Hadi-t (Rezeg, 2016; CNN, 2016). Në vitin 2024, kjo qeveri u zëvendësua nga Qeveria e Ndryshimit dhe Ndërtimit, e udhëhequr nga Ahmed Galib Nasir el-Rahvi, i cili gjithashtu e ka origjinën nga KPP-ja (MEMO, 2024).

Në vitet vijuese, shumë vëzhgues që e ndiqnin çështjen nga afër u detyruan të pranonin se 'Ansarullah, i cili në disa dokumente të Kombeve të Bashkuara përmendet si autoritet de facto, organizon efektivisht jetën e përditshme të shumicës dërrmuese të popullit jemenas' (Bell, 2022). Madje edhe instituti kërkimor Brookings në Amerikën e Veriut pranoi se 'Houthi-t kanë fituar në Jemen' (Riedel, 2022).

Megjithatë, mohimi i këtij realiteti themelor e thelloi edhe më tej luftën dhe rrethimin. Ndërsa në sallat e Kombeve të Bashkuara derdheshin lot krokodili për civilët jemenas, koalicioni SHBA-Arabi Saudite-EBA-Izrael vazhdoi të ndërmerrte sulme të përgjakshme, dhe Këshilli i Sigurimit i OKB-së vazhdoi të zbatonte sanksione ndëshkuese ndaj qeverisë revolucionare, e cila përfaqëson de facto shumicën e popullsisë së vendit.

Rrëfimi i Uashingtonit është i tillë: 'Houthi-t, me emrin zyrtar Ansarullah (Ndihmëtarët e Allahut), janë një lëvizje ushtarake dhe politike myslimane shiite e mbështetur nga Irani në Jemen, e cila që nga viti 2004 ka nisur një sërë rebelimesh të përgjakshme kundër qeverisë së Jemenit dhe mori pushtetin në Sanaa duke përmbysur qeverinë në vitin 2015' (CEP, 2022). Struktura që nënkuptohet këtu si 'qeveria e Jemenit', në realitet përbëhet vetëm nga regjimi i përkohshëm i viteve 2011–2014, në krye të të cilit ishte Mansur Hadi. Hadi dha dorëheqjen nga detyra në fillim të vitit 2015 dhe u arratis në Arabinë Saudite, dhe që nga ajo ditë, si ai ashtu edhe pasuesit e tij jetojnë në mërgim (Amos, 2015). Pavarësisht kësaj, vendimet e Këshillit të Sigurimit të Kombeve të Bashkuara kanë vazhduar t'i njohin këta persona, të cilët kanë humbur legjitimitetin para popullit jemenas, si 'president' dhe 'qeveri', ndërsa Ansarullah-un e kanë etiketuar vetëm si një 'grupim rebel' ndaj të cilit do të zbatohen sanksione.

Pikërisht kjo qasje e shtrembëruar është arsyeja kryesore që tregon se pse OKB-ja ka qenë aq e dështuar në kuptimin e krizës së Jemenit dhe në prodhimin e një zgjidhjeje të drejtë.

Nga pikëpamja fetare, Ansarullah është një lëvizje e zgjimit zejdi, e cila ndryshon mjaft nga forma klasike e rrymës shiite. Megjithatë, ashtu si në shiizëm, mësimet fetare të zejdizmit gjithashtu inkurajojnë kryengritjen kundër qeverisjes së padrejtë. Sidoqoftë, sistemi i besimit zejdi nuk beson në pagabueshmërinë e imamëve apo në transferimin trashëgimor të pasardhjes; madje rëndom përmendet se në fushën e fikhut (jurisprudencës fetare) ai qëndron më afër medhhebit hanefi të Islamit sunit (Han, 2016).

Ansarullah, pasi erdhi në pushtet, ka filluar të marrë një mbështetje në nivel të kufizuar nga Irani.

Nga ana tjetër, shumë autorë pro-amerikanë preferojnë ta përshkruajnë Jemenin si një 'demokraci fisnore' (el-Keravi, 2011) dhe pretendojnë se kjo demokraci është copëtuar në mënyrë të pashmangshme për shkak të 'ndarjeve fetare dhe kulturore' (Robinson, 2021). Megjithatë, ky rrëfim sipërfaqësor dhe karikaturizues fsheh në mënyrë sistematike rolin që ndërhyrja imperialiste ka luajtur në ndarjen e Jemenit, dhe në të njëjtën kohë shpërfill ndërtimin e një 'revolucioni social' të vërtetë që vazhdon prej dekadash (Zabarah, 1984).

Siç ka paraqitur në mënyrë të detajuar edhe Issaev (2018), revolucioni i udhëhequr nga Ansarullah në vitin 2014 nuk duhet parë thjesht si një kryengritje e përkohshme, por si vazhdimi natyral i revolucionit Republikan 'të papërfunduar' të fillimit të viteve 1960.

Procesi politik që përgatiti terrenin që familja Houthi të themelonte Ansarullah-un dhe më pas të krijonte një koalicion të gjerë që qeveris pjesën më të madhe të vendit, përfshinte gjithashtu krijimin e aleancave me grupe të ndryshme në Jemen, si Partia Baas (nacionalistët arabë) dhe Partia Socialiste (Hizb'ul Ishtiraki). Gjatë kësaj periudhe, Ansarullah formoi gjithashtu lëvizjen e Rinisë Qëndresëtare (Shebab el-Sumud) (Wells, 2012).

Në të kundërt, rrëfimi dominues i Perëndimit e përkufizon 'revolucionin' e vitit 2011 vetëm si një proces protestash të kufizuar me përmbysjen e ish-Presidentit Saleh. Sipas këtij vështrimi orientalist, 'marrja e pushtetit nga Houthi-t' është një zhvillim i veçuar dhe anormal (MEMO, 2017). Ndërsa në të vërtetë, koalicioni i udhëhequr nga Ansarullah ka luajtur një rol qendror në vazhdimësinë e lëvizjes së vërtetë dhe vendase të revolucionit në Jemen (el-Fesli, 2015). Edhe qeveria revolucionare e pranon hapur këtë pretendim për vazhdimësi. Duke iu referuar 'Revolucionit', të cilin ata e përkufizojnë me marrjen e kryeqytetit më 21 shtator 2014, ata krenohen duke theksuar se janë të rrënjosur në historinë e Jemenit dhe në kulturën lokale (Muhammed, 2020).

Pas përpjekjes së Këshillit të Bashkëpunimit të Gjirit (KBGj), përmes monarkive të tij të udhëhequra nga Arabia Saudite, për ta ndarë përsëri Jemenin dhe për të shtypur revolucionin, ndodhën një sërë ndërhyrjesh të jashtme. Megjithatë, këto ndërhyrje mbetën pa rezultat. Shumica e sulmeve të kryera që nga viti 2015 bazoheshin në bombardime ajrore intensive të udhëhequra nga sauditët dhe në trupa tokësore të përbëra nga mercenarë.

SHBA-ja gjithashtu ka ndërhyrë drejtpërdrejt në Jemen herë pas herë që nga viti 2015, me pretekstin e 'operacioneve kundër terrorizmit'. Ky pretekst është pothuajse i njëjti diskurs i përdorur në luftërat proksi të zhvilluara në Siri dhe Irak; por në mënyrë ironike, qeveria revolucionare e udhëhequr nga Ansarullah, të cilën SHBA-ja e shënjestron, njihet prej kohësh si forca më e vendosur kundër al-Kaidës në Gadishullin Arabik. Ansarullah është një lëvizje që 'ka kundërshtuar në mënyrë të vendosur al-Kaidën dhe lëvizjet sunite salafiste'.

Nga ana tjetër, mbështetja që Arabia Saudite u dha grupeve sektare salafiste në Jemenin e Veriut 'është një nga faktorët kyç në shfaqjen e lëvizjes Houthi' (Popp, 2015). Pas vitit 2015, forcat e Ansarullah-ut jo vetëm që kanë hyrë në përleshje intensive me elementet e al-Kaidës të mbështetur nga Arabia Saudite dhe Emiratet e Bashkuara Arabe, por kohë pas kohe kanë bërë edhe shkëmbime të të burgosurve (Sanaa Centre, 2021).

Jemeni nuk është një vend natyrisht i ndarë, margjinal apo i prapambetur, siç pasqyrohet shpesh në Perëndim; por është një komb me një kujtesë të thellë shoqërore dhe një nivel të lartë arsimor, i cili prej dekadash po mbahet nën shtypje nga intrigat e fuqive të mëdha.

I ndodhur në hyrje të Detit të Kuq, pikërisht përballë Bririt të Afrikës, Jemeni vazhdon të mbetet edhe sot në qendër të ambicieve imperialiste të SHBA-së, dhe në të njëjtën kohë përbën një pozicion kyç strategjik sa i përket Iniciativës së Kinës 'Një Brez, Një Rrugë' (BRI). Por ndërsa projekti i SHBA-së për 'Lindjen e Mesme të Re' (Anderson, 2019: Kapitulli 1) synon të vendosë një dominim imponues në rajon duke përdorur luftërat hibride, infrastruktura e rrugës së re tregtare e Kinës nuk ka qëllime të tilla shtrënguese.

Përkrah këtij pozicioni gjeostratejik, Jemeni është lënë përballë një procesi të rëndë ndarjeje dhe konflikti edhe në terren. Bllokada e udhëhequr nga SHBA-ja e ka ndarë Jemenin de facto në tri pjesë: E para, rajonet e Veriut dhe të Perëndimit ku jeton shumica e popullsisë dhe që qeverisen nga qeveria nën udhëheqjen e Ansarullah-ut revolucionar; e dytë, disa zona në Marib dhe në shkretëtirën lindore ku është efektiv regjimi i mbështetur nga Arabia Saudite dhe elementet e al-Kaidës; dhe e treta, rajoni i gjerë i Jugut dhe qyteti port i Adenit nën dominimin e Këshillit Tranzitor Jugor të mbështetur nga EBA (ICG, 2021).

Gjithashtu, që nga viti 2023, Izraeli dhe EBA kanë pushtuar edhe Ishullin Sokotra të Jemenit, i cili ndodhet në listën e UNESCO-s (Werleman, 2021).

Analistët me qendër në Uashington flasin për dy 'lufta' të zhvilluara paralelisht kundër qeverisë së udhëhequr nga Ansarullah në Sanaa dhe kundër al-Kaidës në Gadishullin Arabik (Green, 2019). Ndërsa në mënyrë ironike, mbështetja kryesore e al-Kaidës vjen nga aleatët e SHBA-së në rajon.

Në këtë pikë, është e nevojshme të shikohen pak më nga afër historia e revolucionit pas vitit 2011, përgjegjësia e komunitetit ndërkombëtar dhe vlerat e Ansarullah-ut.

evolucioni i udhëhequr nga Ansarullah

Cilësimi i kryengritjes së vitit 2011 si 'revolucion' dhe paraqitja e 'marrjes së pushtetit nga rebelët Houthi' që pasoi – gjë që është kulmi i revolucionit të vërtetë në Jemen – sikur të ishte një zhvillim i rastësishëm dhe krejtësisht i shkëputur prej tij, në thelb është pjesë e dezinformimit. Ndërhyrja e jashtme e udhëhequr nga SHBA-ja, Arabia Saudite, EBA-ja, Izraeli dhe partnerët e tjerë, ka synuar ta mbyasë këtë revolucion dhe ta mbajë Jemenin të dobët e të përçarë, ashtu siç ishte përpara bashkimit të vitit 1990.

Këto përpjekje i shërbejnë zotimit të vendosur të Uashingtonit për të ndërtuar një 'Lindje të Mesme të Re' të nënshtruar, duke eliminuar ekzistencën e regjimeve të pavarura dhe rezistente, duke izoluar rivalët e tij kryesorë nga rajoni dhe duke përdorur metodën e 'kaosit krijues'.

Lëvizja Ansarullah u themelua gjatë procesit revolucionar që filloi në vitin 2011, nga udhëheqësit e familjes Houthi të ardhur nga provinca veriore e Sadës. Sllogani historik i lëvizjes – kushtrimi – është ende i njëjtë edhe sot:

'Allahu është më i madhi, vdekje Amerikës, vdekje Izraelit, mallkim mbi çifutët, fitore Islamit.

Sllogani 'vdekje Amerikës', ndryshe nga çfarë kuptojnë disa komentues perëndimorë, nuk drejtohet ndaj popullit të Amerikës së Veriut, por ndaj politikave dhe praktikave të qeverisë së SHBA-së. Kjo shprehje nuk është një armiqësi ndaj një populli, por një refuzim ndaj politikave të fuqive dominante. Në mënyrë të ngjashme, shprehja 'vdekje Izraelit' është një thirrje që kërkon fundin e regjimit kolonialist (Elmahfeli dhe Root, 2020). Kjo është shprehje e një projekti ndërgjegjësimi dhe rezistence ndaj sulmeve të SHBA-së dhe Izraelit (Abdulmelik el-Husi, 2025).

Ndërsa diskurset perëndimore përgjithësisht përpiqen ta ndajnë lëvizjen sioniste nga populli çifut, në botën arabe shprehja 'çifutët' rëndom përdoret duke i bashkuar këto dy koncepte. Në këtë kontekst, zakonisht nënkuptohen kolonët çifutë dhe fuqitë kolonialiste të Palestinës; domethënë, 'ata që pretendojnë se Palestina u përket me të drejtë çifutëve.' Ndërsa Izraeli, si përfaqësues i kësaj strukture kolonialiste, sot pushton jugun e Sirisë, jugun e Libanit dhe jugun e Jemenit (Wells, 2012).

Që nga viti 2011, Ansarullah u bashkua me grupe të ndryshme të Jemenit për qëllime të përbashkëta dhe rriti solidaritetin e tij me shtete dhe lëvizje të pavarura arabe dhe myslimane, si Irani, Hizbullahu dhe Siria (Wells, 2012). Kur arritëm në fund të vitit 2022, shihej se Irani dhe Siria ishin të vetmet shtete që njohën zyrtarisht Qeverinë e Shpëtimit Kombëtar në Sanaa. Megjithatë, këto lidhje absolutisht nuk bazoheshin vetëm mbi themele fetare. Lëvizja e zgjimit zejdi në Jemen 'nuk mund të reduktohet vetëm në një medhheb fetar; në një kuptim më të gjerë, ajo është trashëgimia e imamëve zejdi hashimi' — domethënë, një traditë qeverisëse jetëgjatë që ka formësuar vlerat sociale të Jemenit (Muhammed, 2020).

Ndërsa artikulli me baza të dobëta i një akademiku jemenas-amerikan (Dashela, 2021), i cili është kundër revolucionit të Jemenit, u përpoq të përhapte një tjetër mit rreth Ansarullah-ut: pretendimin se kjo lëvizje është pro-dhunës, sektare, një shpikje e Iranit dhe se synon të krijojë një dinastie të trashëgueshme hashimi… Ndërkohë që ky është një shtrembërim i rëndë i doktrinave myslimane lidhur me Ehli Bejtin dhe pasardhësit Sejid, të cilët konsiderohen të shenjtë si nga tradita shiite, ashtu edhe nga ajo zejde.

Ndërsa disa analistë perëndimorë që kritikojnë Ansarullah-un pretendojnë se lëvizja mbart elemente të huazuara nga Revolucioni Islamik i Iranit, ata gjithashtu pranojnë përmes vëzhgimeve më të kujdesshme realitetin se 'Ansarullah nuk është i njëjtë me Iranin dhe nuk është një lëvizje shiite'. Gordon dhe Parkinson (2018) theksojnë se klasifikimi i Ansarullah-ut si 'shiit' është një 'kodim i gabuar' serioz; ata bëjnë vlerësimin se 'Houthi-t nuk janë një proksi i Iranit, por janë një lëvizje politike e përqendruar kryesisht në Jemen, e formësuar prej shumë vitesh mbi ankesat lokale dhe luftërat për pushtet të Jemenit'.

Ndërsa Lackner (2024: 8) mbron idenë se Ansarullah, ndonëse nuk është një regjim imamati, ka rithemeluar dominimin e klasës fetare zejde. Gjithashtu, ajo pranon se në sistemin e lëvizjes janë përfshirë festime të reja fetare dhe sekulare si 'Dita e Kushtrimit, Dita e Revolucionit Popullor, Dita e Qëndresës, Dita e Dëshmorëve dhe Ditëlindja e Profetit'.

Kritikja franceze Lackner deklaron qartë se mediat perëndimore dhe politikëbërësit përdorin dezinformata të përhapura rreth Ansarullah-ut; mes të cilave ndodhen edhe pretendimet se lëvizja është 'thjesht një proksi i Iranit' (Lackner, 2024: 2). Gjithashtu, pas operacioneve të kryera në Detin e Kuq për të mbështetur Gazën, ajo shprehet se 'brenda Jemenit, prestigji i Ansarullah-ut është rritur ndjeshëm për shkak të simpatisë dërrmuese që populli ndjen ndaj palestinezëve' (Lackner, 2024: 7).

Nisma 'Rinia Besnike', e nisur në vitin 1995 nga Bedreddin el-Husi dhe djali i tij Hysein, ka lindur si një lëvizje më gjithëpërfshirëse që bazohej në doktrinën zejde të Jemenit dhe theksonte 'edukimin patriotik të gjeneratës së re' (Issaev, 2018: 12). Megjithëse një masë më e gjerë rinore mori pjesë në kryengritjen e vitit 2011, shumica dërrmuese e tyre ishin tashmë të organizuar politikisht. Sipas një ankete të realizuar, 77% e pjesëmarrësve ishin 'aktive politikisht edhe përpara vitit 2011'. Edhe kryetarja e Organizatës për të Drejtat e Njeriut Mwatana, Radya Elmutawakel, e mbështet këtë pikëpamje duke thënë: 'Në vitin 2011, kishte shumë të rinj të pavarur në shesh, megjithatë shumica e tyre u përkisnin fillimisht grupeve si Islah (Vëllezërit Myslimanë), Houthi ose grupeve të tjera' (Toska, 2018).

Kjo u pasua nga një ndarje doktrinare antisektare. Lëvizja “Rinia e Besueshme” (Sadık Gençlik) i përcaktoi grupet selefiste dhe vahabiste të mbështetura nga Arabia Saudite si “terroristë të vërtetë që mbjellin farën e armiqësisë e të urrejtjes dhe që përpiqen t'u imponojnë ideologjinë e tyre të rinjve myslimanë” (Issaev, 2018: 12).

Pas kësaj ndarjeje ideologjike, nën udhëheqjen e Husein Badredin el-Huthit—dhe pas vdekjes së tij në vitin 2004, nën udhëheqjen e vëllait të tij, Abdulmelik Bedredin el-Huthit—lëvizja fitoi mbështetjen e grupeve në aleancë me familjen Huthi, si dhe të atyre që u larguan nga kampi el-Ahmar, i cili ishte i lidhur me lëvizjen sektare Islah (Issaev, 2018: 13).

Selefizmi dhe vahabizmi në Jemen, ndonëse kanë tradita të lashta, janë fuqizuar veçanërisht nga Arabia Saudite. Qendra selefiste e ndodhur në Dar el-Hadith, shpesh e varur nga fondet e jashtme, ka shërbyer si "një hapësirë ku prodhohet ekstremizmi në Jemen" (Issaev, 2018: 15). Ndërsa rrymat selefiste që u zhvilluan në Jemen klasifikohen në forma “tradicionale”, “të reja” dhe “xhihadiste”; kjo e fundit përfaqësohet nga Al-Kaeda në Gadishullin Arabik (AQAP) (Hoşhafa, 2021).

Pas dorëheqjes së Ali Abdullah Salihut nga presidenca, grupi Islah mbështeti themelimin e el-Nusra-s, një tjetër lëvizje selefiste e cila "udhëhiqej nga Shehu el-Zindani dhe qeliza e Jemenit e Vëllezërve Myslimanë" (Issaev, 2018: 14).

Qëllimi kryesor i Ansarullah-ut (Ensarullah) shprehet si "ringjallja e udhëheqjes zejdi" për "t'iu kundërvënë përhapjes së ideologjive sunite" (Nagi, 2019). Megjithatë, përtej këtij përkufizimi, qëndrimi kryesor i lëvizjes është i drejtuar veçanërisht kundër Selefizmit të mbështetur nga Arabia Saudite dhe – të paktën deri në ndarjen e ndodhur mes Rijadit dhe Dohas në vitin 2017 – rrjetit sektar aleat të Vëllezërve Myslimanë të mbështetur nga Katari.

Në fund të vitit 2011, me rrëzimin e ish-udhëheqësit Ali Abdullah Saleh, erdhi në rend të ditës një proces tranzicioni i propozuar nga Këshilli i Bashkëpunimit të Gjirit (GCC), i udhëhequr nga Arabia Saudite. Mansur Hadi, një figurë e dobët, shërbeu si president i përkohshëm gjatë Konferencës së Dialogut Kombëtar (NDC) midis viteve 2012–2014. Sipas këndvështrimit evropian që simpatizonte kujdestarinë saudite, kjo nismë e GCC-së, e miratuar edhe nga Saleh, ishte një periudhë tranzicioni e dizajnuar për të parandaluar një luftë të mundshme civile. Saleh ia dorëzoi pushtetin zëvendësit të tij, Hadi, dhe Hadi u zgjodh president si kandidati i vetëm me më shumë se 99% të votave në zgjedhjet e mbajtura në shkurt të vitit 2012 (Popp, 2015).

Hadi e mirëpriti propozimin e GCC-së për ri-ndarjen e vendit. Në fakt, strategjia "përçaj dhe sundo" ka qenë gjithmonë një metodë e preferuar për Uashingtonin. Në vitin 1990, pak para bashkimit të Jemenit, CIA kishte publikuar një raport që pasqyronte dëshirat e veta nën maskën e një "analize", ku thuhej se bashkimi i Jemenit nuk ishte i mundur. Raporti theksonte se "ekzistonte një mosbesim i thellë i ndërsjellë dhe një rezistencë e rëndë e brendshme ndaj bashkimit në të dy vendet, prandaj ishte e pamundur që Sana dhe Adeni të arrinin një bashkim të plotë politik, ekonomik dhe ushtarak në një afat të afërt." Gjithashtu vërehej frika e Jemenit të Jugut nga dominimi i Veriut dhe fakti që jemenasit ishin "tradicionalisht të ndarë sipas dallimeve rajonale, fisesh dhe klasash." Edhe pse raporti pranonte se ekzistonte një dëshirë e përbashkët për "projekte fitimprurëse të zhvillimit të përbashkët" përmes bashkimit, ai e cilësonte të ulët mundësinë e realizimit të tij (CIA, 1990). Megjithatë, në maj të vitit 1990, Jemeni i Veriut dhe ai i Jugut ranë dakord për bashkimin (Dunbar, 1992). Ndërkaq, propozimi i ri-ndarjes i paraqitur nga GCC në konferencën e "Dialogut Kombëtar" u refuzua prerazi nga Ansarullah-u dhe opozitarët e tjerë.

Më pas, Ansarullah-u nzizi zjarrin e revolucionit duke marrë nën kontroll disa provinca rreth kryeqytetit Sana, gjë që çoi në spastrimin rrënjësor të pranisë selefite në Veri. Gjatë këtij procesi, lëvizja vuri nën kontroll edhe grupet e lidhura me Partinë Islah (të rreshtuar me Vëllezërit Myslimanë) në provincat Saada dhe Amran. Në këtë luftë, anti-ekstremizmi dhe anti-sektarizmi u shndërruan në slogane të fuqishme (Nagi, 2019).

Shumë analistë pajtohen se pretendimet se "Huthit kontrollohen nga Irani dhe janë një mjet i strategjisë së Teheranit për zgjerimin rajonal" nuk kanë ndonjë bazë serioze. Një nga arsyet kryesore të këtij mendimi është konstatimi se "Irani u ka dhënë Huthive një mbështetje shumë të kufizuar, madje është përpjekur t'i bëjë ata të heqin dorë nga përpjekjet e tyre për të marrë pushtetin" (Popp, 2015).

Një gazetar lokal në Sana deklaron se mbështetja e ofruar më vonë nga Irani "nuk ka mundësi të jetë përcaktuese në suksesin apo dështimin përfundimtar" të Ansarullah-ut (Abdullah Muhammed, 2020).

Irani pas vitit 2015 i ofroi qeverisë së Ansarullah-ut të paktën një "mbështetje morale". Megjithatë, kjo marrëdhënie u thellua edhe më shumë për shkak të kundërshtimit të qeverisë revolucionare ndaj Rijadit dhe misionit të tij sektar, anti-shiit dhe vehabi. Po ashtu, edhe Hezbollahu mund të ketë marrë një rol këshillues për arsye të ngjashme (Han, 2016). Bile edhe analistët që fokusohen në ndarjet sektare pranojnë se "ndikimi i Teheranit është i kufizuar; veçanërisht duke qenë se iranianët dhe Huthit u përkasin shkollave të ndryshme të Islamit Shiit" (Robinson, 2021).

Nga ana tjetër, Jemeni i udhëhequr nga Ansarullah-u, për arsye strategjike dhe jo sektare, është bashkuar me shpejtësi për një qëllim të përbashkët me Palestinën, Iranin dhe Sirinë me shumicë sunite (përpara dhjetorit të vitit 2024).

Debatet në Konferencën e Dialogut Kombëtar vazhduan nga marsi i vitit 2013 deri në janar të vitit 2014, por Ansarullah-u e hodhi poshtë planin e GCC-së që propozonte ndarjen federale të vendit në gjashtë rajone. Ky propozim nënkuptonte një kthim në epokën parahistorike të Jemenit dhe futjen e vendit në një proces të dobësimit të thellë. Në vend të kësaj, Ansarullah-u mori nën kontroll kryeqytetin në shtator të vitit 2014, duke krijuar një aleancë me Kongresin e Përgjithshëm Popullor (GPC) dhe disa pjesë të ushtrisë kombëtare. Përpjekja e GCC-së për ndarje u prit me reagime negative nga shumë forcash që kishin mbështetur ribashkimin e Jemenit në vitet 1990 (Popp, 2015). Si rezultat, mbështetja ndaj Konferencës së Dialogut Kombëtar dhe regjimit të tranzicionit të Mansur Hadit u shkri në masë të madhe. Hadi mbeti një figurë e dobët dhe joefektive, që largoi nga vetja si Ansarullah-un dhe aleatët e tij, ashtu edhe grupet sektare si Partia Islah, Vëllezërit Myslimanë të Jemenit dhe fraksionet selefite. Mandati i tij i përkohshëm presidencial dyvjeçar u zgjat edhe me një vit tjetër nga Dhoma e Përfaqësuesve (Issaev, 2018:16, 21). Megjithatë, revolucioni i viteve 2014–2015 ndryshoi gjithçka.

Në mars të vitit 2015, koalicioni i udhëhequr nga Arabia Saudite dhe Emiratet e Bashkuara Arabe ndërhyri drejtpërdrejt për të parandaluar marrjen e Adenit nga Ansarullah-u (Nagi, 2019). Gjatë këtij procesi lufte të udhëhequr nga SHBA-ja dhe Arabia Saudite, lëvizja rinore dhe partia nacionaliste al-Watan u ndanë. E themeluar në vitin 2011, al-Watan përfshinte 8 nga 40 përfaqësuesit e rinisë në Konferencën e Dialogut Kombëtar, dhe disa nga emrat e saj kryesorë iu bashkuan regjimit të tranzicionit të Hadit (Toska, 2018). Ndërsa ndikimi i vehabizmit të mbështetur nga sauditët filloi të zbehej, grupi Islah akuzoi të gjithë rivalët e tjerë, madje edhe fraksionet jugore, si "gjakmarrës/mëkatarë" (kafir). Si përgjigje, grupi al-Ahmar iu drejtua bashkëpunimit me mercenarët e mbështetur nga Arabia Saudite për të luftuar kundër koalicionit të Ansarullah-ut. Ky proces hodhi temat e operacionit "Stuhia Vendimtare" (Decisive Storm), i cili u nis nga Arabia Saudite në vitin 2015 (Issaev, 2018:14).

Mercenarët e mbështetur nga Arabia Saudite dhe EBA-ja u pajisën me armë të siguruara nga Perëndimi. Ky koalicion, të cilin Ansarullah-u e cilësoi si një "koalicion agresioni", u shndërrua në një forcë shumëkombëshe ku përfshiheshin SHBA-ja, Arabia Saudite, Jordania, Franca, Britania e Madhe, Maroku, Pakistani, Emiratet e Bashkuara Arabe, Sudani, Egjipti, Eritrea dhe madje edhe mercenarë nga Amerika Latine (Stevenson, 2019). Natyrisht, ky koalicion i gjerë është i lidhur ngushtë me përpjekjet intensive diplomatike të SHBA-së në OKB për të paraqitur regjimin në mërgim të Hadit si "qeverinë" zyrtare të Jemenit dhe administratën e Ansarullah-ut si "kryengritësit Huthi".

Në të njëjtën kohë, EBA-ja dërgoi mijëra mercenarë të huaj në Jemen me qëllim që të mbështeste Këshillin Kalimtar të Jugut (STC) në Jemenin e Jugut. Midis këtyre ushtarëve, perëndimorë me kontratë të mbështetur nga SHBA-ja dhe Gjermania, arabë, afrikanë dhe jemenas të varfër shërbyen si këmbësorë. Vlerësohet se vetëm nga Sudani, rreth 15 mijë mercenarë luftuan në Jemen në emër të forcave të huaja pushtuese (Issa, 2022).

Nga ana tjetër, deri në korrik të vitit 2016, Ansarullah-u dhe Kongresi i Përgjithshëm Popullor formuan një qeveri të përbashkët koalicioni, fillimisht përmes Komitetit Revolucionar dhe më pas përmes Këshillit të Lartë Politik (Sputnik Arabic, 2018). Kjo qeveri mori shpejt emrin Qeveria e Shpëtimit Kombëtar (NSG) (Rezeg, 2016; Nagi, 2019). Ky bashkim politik në Sana lindi nga gërshetimi i interesave. Pasi koalicioni i Ansarullah-ut mori nën kontroll kryeqytetin dhe përfshiu një pjesë të rëndësishme të ushtrisë jemenase në këtë proces, Kongresi i Përgjithshëm Popullor pësoi një "marxhinalizim" të brendshëm (al-Hadaa, 2017). Disa grupe brenda partisë, duke përfshirë edhe udhëheqës, u larguan nga partia për t'u bashkuar me Ansarullah-un.

Ish-presidenti Ali Abdullah Saleh u ftua në Qeverinë e Shpëtimit Kombëtar, pavarësisht rolit të tij në vrasjen e udhëheqësit Sayyid Hussein gjatë sulmeve të mëparshme kundër Ansarullah-ut. Megjithatë, Saleh nuk ishte kurrë i kënaqur me pozicionin e tij në këtë qeveri të re. Sipas udhëheqësve të Ansarullah-ut, Saleh ruante ushtrinë e tij personale, po tradhtonte Jemenin ndaj sauditëve dhe po siguronte mbështetje financiare e logjistike nga "koalicioni i agresionit" (Sputnik Arabic, 2018). Në dhjetor të vitit 2017, gjatë luftimeve që shpërthyen ndërsa ai përpiqej të ikte në Arabinë Saudite, forcat e Ansarullah-ut vranë ish-presidentin. Ministria e Brendshme e Qeverisë së Shpëtimit Kombëtar njoftoi se "Saleh dhe njerëzit e tij u vranë si rezultat i bllokimit të rrugëve dhe shënjestrimit të civilëve, në bashkëpunim të hapur me vendet armike të koalicionit." Megjithatë, shumica e anëtarëve të Kongresit e Përgjithshëm Popullor vazhduan të qëndrojnë në qeverinë revolucionare.

Lufta e ndërlikuar e zhvilluar kundër Jemenit, e cilësuar nga opinioni publik ndërkombëtar si "kriza më e keqe humane në botë" (WFP, 2022), larg të qenit e zgjidhur nga Këshilli i Sigurimit i Kombeve të Bashkuara (KSKB), u zgjat pothuajse prej tij. Për më tepër, rrethimi i miratuar nga OKB-ja, edhe pse kanë kaluar vite, ende përfiton nga mosnjohja e mjaftueshme e revolucionit.

Nëse e ardhmja dhe mirëqenia e popullit të Jemenit do të liheshin vërtet në qendër të vëmendjes, është absolutisht e domosdoshme që Rezoluta 2216 e KSKB-së – ku regjimi kukull në mërgim pranohet si "pushtet legjitim" dhe Ansarullah-u kriminalizohet si "kryengritësit Huthi" – të rishikohet urgjentisht dhe në mënyrë serioze (Issaev, 2018: 5, 28). E vërteta është se sanksionet e zbatuara nga KSKB ndaj qeverisë de facto të Jemenit po viktimizojnë shumicën dërrmuese të popullsisë së vendit; si rezultat, kriza shkatërruese humane që po përjetohet është e regjistruar qartë nga e gjithë bota (Bell, 2022).

Për një dekadë, KSKB-ja (Këshilli i Sigurimit i KB), i cili u themelua për të parandaluar luftën, ka mbështetur vazhdimisht presionin ushtarak që synonte të vetmin revolucion të vërtetë të të ashtuquajturave lëvizje popullore të njohura si "Pranvera Arabe". Qëllimi i Uashingtonit është të eliminojë koalicionin revolucionar të udhëhequr nga Ansarullah-u, të likuidojë të gjithë elementët e pavarur në rajon dhe të ndërtojë një "Lindje të Mesme të Re" nën kontrollin e SHBA-së. Ai i ka arritur në masë të madhe këto qëllime në arenën e OKB-së (Bransten, 2006).

Pentagoni ia ka deleguar Arabisë Saudite detyrën për të shkatërruar koalicionin e Ansarullah-ut, të cilin ai e etiketon si "kryengritësit Huthi". Uashingtoni ka bindur Këshillin e Sigurimit që të miratojë sulmet ajrore dhe tokësore saudite në kryeqytetin Sana dhe në zona të tjera strategjike të Jemenit veri-qendror. Gjithë ky presion është legjitimuar nën Kapitullin VII të Kartës së OKB-së, nën pretekstin e luftës kundër terrorizmit të al-Kaidës dhe "ruajtjes së paqes dhe sigurisë ndërkombëtare". Megjithatë, ndërsa lufta dhe bllokada përbënin një ndërhyrje të drejtpërdrejtë të OKB-së në të drejtat sovrane të popullit jemenas, kjo nënkuptonte rreshtimin në të njëjtën anë me regjimin saudit, i cili është mbrojtësi i vërtetë i elementëve rajonalë të al-Kaidës.

Një hulumtim gjithëpërfshirës i realizuar nga Qendra e Jemenit për të Drejtat e Njeriut (YCHR, 2022) ka zbuluar lidhjet e drejtpërdrejta midis dhunës sistematike ndaj popullit jemenas dhe rezolutave të Këshillit të Sigurimit të OKB-së midis viteve 2011–2021 (CCHS, 2022). Si përmbledhje, KSKB-ja zgjodhi të mbronte regjimin e përkohshëm që doli në dritë me kërkesat për demokraci në vitet 2011–2012, dhe më pas vazhdoi me vendosmëri strategjinë e dobësimit dhe ndarjes së vendit përmes fushatave shpifëse dhe sanksioneve që synonin qeverinë revolucionare. Gjatë këtij procesi, duke mbështetur propozimin për ndarje të Këshillit të Bashkëpunimit të Gjirit të udhëhequr nga Arabia Saudite, ai ia prezantoi botës kukullën e Rijadit si "presidentin legjitim" të Jemenit.

Rusia abstenoi vetëm në prill të vitit 2015 në votimin e rezolutës së gjashtë të Këshillit të Sigurimit të Kombeve të Bashkuara (Rezoluta 2216), e cila rriti sanksionet ndaj Jemenit (OKB, 2015). Megjithatë, ky abstenim nuk shkoi përtej një qëndrimi "shumë pak dhe shumë vonë". Hulumtimi i Qendrës së Jemenit për të Drejtat e Njeriut (CCHS, 2022) tregon se rezolutat e KSKB-së, Rezoluta 2014 e vitit 2011 dhe Rezoluta 2051 e vitit 2012, hapën dyert për mashtrimin e komunitetit ndërkombëtar duke e cilësuar kryengritjen në Jemen si një "kërcënim për paqen dhe sigurinë ndërkombëtare". Ky perceptim i ekzagjeruar dhe i përhapur i kërcënimit u shndërrua në një mjet ligjor për përdorimin e forcave shtrënguese në kuadër të Rezolutës 2140 të shkurtit të vitit 2014.

Rezolutat e njëpasnjëshme në fjalë (2014, 2051, 2140, 2201, 2204, 2216 dhe 2564) kanë shënjestruar si elementë që "kërcënojnë paqen dhe sigurinë ndërkombëtare" grupet e al-Kaidës në Gadishullin Arabik (AQAP) dhe bandat e armatosura të mbështetura nga Arabia Saudite dhe disa anëtarë të tjerë të Këshillit të Bashkëpunimit të Gjirit. Madje edhe burimet e SHBA-së pranojnë se al-Kaida dhe ISIS-i në Jemen janë pozicionuar kundër qeverisë së udhëhequr nga Ansarullah-u (Robinson, 2022). Me fjalë të tjera, kur analizohet saktë, burimi i kërcënimit të terrorizmit ndërkombëtar nuk është qeveria e re revolucionare e Jemenit, por forcat që populli i Jemenit me të drejtë i quan "koalicioni i agresionit SHBA-Saudit" (Civil Conglomerate, 2021).

Qendra e Jemenit për të Drejtat e Njeriut thekson se Rezoluta 2216 e prillit të vitit 2015 "shokoi" botën duke "mbyllur sytë" ndaj krimeve të rënda kundër njerëzimit të kryera nga koalicioni SHBA-Saudit. Që nga viti 2014, Këshilli i Sigurimit i OKB-së ka ruajtur fiksionin se Abdurabbih Mansur Hadi, i cili shërbeu si president i përkohshëm në vitin 2012, ishte presidenti legjitim i Jemenit (Press TV, 2021). Nga ana tjetër, anëtarët e Qeverisë së Shpëtimit Kombëtar të Jemenit i janë nënshtruar sanksioneve, ndalimeve të udhëtimit dhe embargos së armëve me pretendimin për "kërcënim të paqes, sigurisë dhe stabilitetit të Jemenit", bazuar në Rezolutën 2216 të prillit të vitit 2015 (Jonkers, 2021).

Me këto rezoluta të njëpasnjëshme (2014, 2140, 2201, 2216, 2564), ndërsa mbështeste "nismën" e Këshillit të Bashkëpunimit të Gjirit dhe të Konferencës së Dialogut Kombëtar (tashmë e shpërbërë), KSKB-ja deklaroi se po mbështeste gjoja "të gjitha palët" në Jemen. Megjithatë, propozimi për ri-ndarjen e vendit ishte absolutisht i papranueshëm për shumicën e popullit jemenas.

Ky imponim i Këshillit të Bashkëpunimit të Gjirit ka injoruar që nga viti 2011 rezistencën, kërkesat dhe situatën de facto të popullit të Jemenit. Faktit që Hadi ndodhej në mërgim në Rijad në fillim të vitit 2015 iu bë krejtësisht syri qorr. Qëndrimi jashtëzakonisht i njëanshëm i KSKB-së synonte të ngrinte de facto proceset politike në Jemen. Madje edhe mediat perëndimore u detyruan të pranonin se pasojat e mbështetjes së luftës nga ana e OKB-së ishin të kota dhe shkatërruese. Në vitin 2016, revista Time e përcolli këtë tragjedi te opinioni publik me titullin kryesor "OKB-ja dështoi ndaj fëmijëve të Jemenit" (Offenheiser, 2016).

Nën një regjim të tillë kaq të dëshpëruar dhe ndërhyrës, institucionet e OKB-së nuk mundën të funksiononin siç duhet. Këshilli i OKB-së për të Drejtat e Njeriut fërkonte duart duke thënë "ne e zhgënjyem Jemenin", ndërsa përpiqej të mbante përgjegjëse "të dyja palët" për shkeljet (Reuters, Gjenevë 2021). Në fund të vitit 2021, i dërguari i posaçëm i OKB-së, Hans Grundberg, në një gjendje "zhgënjimi dhe dëshpërimi", paraqiti një raport joefektiv që kërkonte përfundimin e konflikteve, por që nuk mund të zbatohej në praktikë (Grundberg, 2021). E gjithë kjo pasqyron plotësisht lotë krokodili, pasi Këshilli i Sigurimit vazhdonte të legjitimonte mbajtjen nën bllokadë të pjesëve të mëdha të vendit.

Madje edhe The New York Times, e cila për vite me radhë ka qenë mbështetëse e luftërave rajonale të udhëhequra nga SHBA-ja, u kap pas pretendimit se krimet e luftës "u kryen nga të dyja palët", duke u fshehur pas argumenteve të ekuivalencës morale (Cumming-Bruce, 2019). Por, ku ishin parimet e sovranitetit dhe të mosndërhyrjes të Kartës së OKB-së?

Pas viteve të tëra krize humane dhe lufte, Këshilli i Sigurimit i OKB-së vetëm sa ka mbështetur "presidentin" në mërgim dhe pasardhësit e tij – të cilët pothuajse nuk kanë shkelur fare në tokën jemenase që nga viti 2015 – dhe ka marrë përsipër përgjegjësinë e dështimit. Kjo është një tradhti e madhe e kryer ndaj popullit të Jemenit.

Ndërsa të gjitha mediat shënjestronin "kryengritësit Huthi" me thirrje lufte (Al-Muallimi, 2017), fitorja e Ansarullah-ut kundër forcave të udhëhequra nga sauditët dhe të mbështetura nga SHBA-ja u qartësua që nga viti 2017. Qeveria revolucionare e Jemenit i rezistoi bombardimeve intensive dhe sulmeve të njëpasnjëshme të mercenarëve, duke e tronditur palën tjetër në fillim të vitit 2022 përmes operacioneve të drejtuara ndaj aeroportit të Dubait dhe objekteve të Saudi Aramco-s në Xhide (Al-Yaakoubi dhe Al-Dahan, 2022).

Regjimi saudit, të cilit iu kërcënuan të ardhurat nga nafta dhe që u përball me kërcënimin e sulmeve ndaj tokave të veta, u ul më në fund në bisedimet e paqes. Në vitin 2018, u nënshkrua Marrëveshja e Stokholmit nën ndërmjetësimin e OKB-së, dhe më pas, në janar të vitit 2019, Marrëveshja e Hodeidës (UNMHA), duke siguruar një armëpushim dhe ri-dislokim të forcave në qytetin e Hodeidës si dhe në portet e Salifit dhe Ras Isas (DPPA, 2019). Këto zhvillime hapën rrugën për importet jetike të karburantit dhe grurit në rajonet e bllokuara të Jemenit të veriut, perëndimit dhe qendrës. Në vitin 2022 u arritën disa armëpushime të kufizuara, ndërsa që nga dhjetori i vitit 2023 u sigurua një armëpushim gjithëpërfshirës në të gjithë vendin (Shtypi i OKB-së, 2022, 2024).

Perkthimi: YDH[i]

[i] Elmahfeli, M. & Root, J. (2020, 13 shkurt). Si ndikon dhe si nuk ndikon Revolucioni Islamik i Iranit në qeverisjen Huthi në Jemenin e Veriut?  El-Keravi, H. (2011). Sanaa Stratejik Araştırmalar Merkezi.

[i] Al-Karawi, H. (2011). Revolucioni i Jemenit: Të zëvendësohet Ali Abdullah Saleh apo të ndryshohen institucionet e vjetruara? Arap Araştırma ve Politika Çalışmaları Merkezi, Doha Enstitüsü.

Al-Mouallimi, A. Y. (2017, 3 tetor). Janë kryengritësit ata që do ta ndalojnë luftën e Jemenit. New York Times.

Amos, D. (2015, 14 qershor). Për presidentin e shkarkuar të Jemenit, një mërgim me pesë yje pa asnjë fund në horizont. NPR.

Anderson, T. (2023). Tradhtia e Jemenit. Centre for Counter Hegemonic Studies.

Ardemagni, E. (2024, 18 nëntor). Përtej Boshtit: Huthit e Jemenit po ndërtojnë "Rrjetet e Rezistencës". RUSI.

Bell, S. (2022, 24 janar). Koha për t'i dhënë fund luftës së Jemenit, jo për ta përshkallëzuar atë. Stop the War Coalition UK.

Bransten, J. (2006, 25 korrik). Lindja e Mesme: Thirrje nga Rice për një "Lindje të Mesme të Re". RFERL.

Carboni, A. (2021, 9 shkurt). Mitet e Stabilitetit: Përleshjet e Brendshme dhe Presioni në Rajonet nën Kontrollin e Houthi-ve. (ACLED).

Qendra për Studime Kundër-Hegjemonike, (2022, 21 janar), Këshilli i Sigurimit i Kombeve të Bashkuara tradhtoi popullin e Jemenit. CCHS.

Counter Extremism Project  (CEP) (2022). Houthit. [I mbështetur nga qeveria e SHBA-së].

Central Intelligence Agency  (CIA). (1990, 19 janar). Jemeni i Veriut dhe ai i Jugut: Kërkimi për Bashkim. Drejtoria e Inteligjencës së SHBA-së.

Civil Conglomerate  (CC). (2021, 24 tetor). Ministria e Drejtave të Njeriut dënon deklaratën e fundit të Këshillit të Sigurimit të Kombeve të Bashkuara për Jemenin.

CNN. (2016, 29 nëntor). Huthit e Jemenit formuan një qeveri të re surprizë CNN. [1]

Cumming-Bruce, N. (2019, 3 shtator). Krimet e luftës të kryera nga të dyja palët në Jemen.  New York Times.

Dashela, A. (2021, shkurt). Mendimi Politik i Lëvizjes së Huthive të Jemenit. Research Gate.

Department of Political and Peacebuilding Affairs  (DPPA). (2019, 16 janar). UNMHA, Marrëveshja e Hodeidës.

Dunbar, C. (1992). Bashkimi i Jemenit: Procesi, Politika dhe Mundësitë. Middle East Journal, 46(3), 456–476.

Al-Yaakoubi, A., & Al-Dahan, M. (2022, 26 mars). Impianti i depozitimit të naftës i Saudi Aramco goditet nga sulmi Houthi, shpërtheu zjarri. Reuters.

Gordon, A., & Parkinson, S. (2018, 27 janar). Si u bënë Huthit “shiitë”. Middle East Research and Information Project.

Green, D. R. (2019). Mposhtja e Qeverisë hije të Al-Kaidës në Jemen. Washington Institute for Near East Policy.

Grundberg, H. (2021, 14 dhjetor). Informimi i të Dërguarit të Posaçëm të Kombeve të Bashkuara për Jemenin, Hans Grundberg, për Këshillin e Sigurimit të KB – 14 Dhjetor 2021.  Relief Web.

Al-Houthi, H. B. (2001a). Mësime nga Udhëzimi i Kuranit Famëlartë, Dita Ndërkombëtare e Jeruzalemit (Kuds), 28/9/1422, Dita e Gjashtë.  CCHS.

International Crisis Group (ICG). (2021, 30 mars). Këshilli Kalimtar i Jugut i Jemenit: Një lojë e brishtë ekuilibri. ICG.

Issa, M. (2022, 29 mars). Mercenarët në Jemen: Kombësitë, Numrat dhe Tmerret. El-Meyadin.

Issaev, L. M. (2018). Jemeni: Revolucioni i Papërfunduar.  El-Şark Forum Paper Series, Stamboll.

Islamic Thought Foundation (ITF). (2014). Imam Homeini dhe Ideja e Shtetit të Madh Islamik me Republika të Lira dhe të Pavarura.

Jonkers, B. (2021). Përkundër të gjitha pengesave, forcat revolucionare të Jemenit korrin fitore mbresëlënëse. The Crescent.

Khan, S. (2016, 30 tetor). Afritë ideologjike të Huthive me Iranin. The Arab Weekly.

Hushafa, A. (2021). Marrëveshjet e bashkëjetesës Huthi-Selefi: Motivimet dhe mundësitë e së ardhmes.  Sanaa Stratejik Araştırmalar Merkezi.

Lackner, H. (2024). Ansar Allahu i Jemenit. Middle East Research and Information Project, Dimër 2024.

Middle East Monitor (MEMO). (2017, 21 shtator). Përkujtimi i Revolucionit të 21 Shtatorit në Jemen.

Mehr News Agency (MNA). (2025, 23 maj). Jemenasit zhvilluan demonstrata të gjerë pro-palestineze.

Muhammed, M. A. (2020). Lëvizja Huthi nga një perspektivë lokale: Rilindja e Zejdizmit Politik.  Sanaa Stratejik Araştırmalar Merkezi.

Mujalli, A. (2015, 26 nëntor). Për shumë njerëz në Jemen, drejtësia tradicionale fisnore vjen përpara ligjeve të shtetit.  Middle East Eye.

Muhiber, J. (2025, 1 prill). Jemeni vepron me përgjegjësi për të ndaluar gjenocidin dhe SHBA-ja po i bombon ata tocërisht për këtë arsye.  Mondoweiss.

Mugahed, R. (2022, 21 janar). Fiset dhe Shteti në Jemen. Sanaa Center.

Nagi, A. (2019, 19 mars). Huthit e Jemenit përdorën identitete të shumta për të ecur përpara. Carnegie Middle East Center..

Offenheiser, R. (2016, 15 qershor). OKB-ja dështoi ndaj fëmijëve të Jemenit. Time.

Popp, R. (2015, qershor). Lufta e Jemenit: Revolucioni dhe Ndërhyrja Saudite.  CSS Güvenlik Politikası Analizleri, Cyrih, Numri 175.

Press TV. (2021, 21 shtator). Jemenasit u mblodhën në përvjetorin e Revolucionit të 21 Shtatorit, dënuan agresionin e huaj.

Reuters në Gjenevë. (2021, 7 tetor). “Kemi dështuar në Jemen”: Këshilli i OKB-së për të Drejtat e Njeriut mbylli hetimin për krimet e luftës. The Guardian.

Rezeg, A. A. (2016, 28 nëntor). Huthit shpallën qeverinë e ‘Shpëtimit Kombëtar’ në Jemen. Anadolu Ajansı.

Riedel, B. (2022, 1 shkurt). Huthit fituan në Jemen: Çfarë pason?  Brookings.

Robinson, K. (2022, 21 tetor). Tragjedia e Jemenit: Lufta, Patorja dhe Vuajtja. Council on Foreign Relations.

Root, T. (2013, 18 qershor). Kryengritësit Huthi të Jemenit sfidojnë vitet e tëra të luftës dhe shtypjes.  BBC.

Sanaa Center. (2021). Historia interesante e shkëmbimit të të burgosurve midis Huthive dhe AQAP-it në Jemen. Sanaa Stratejik Araştırmalar Merkezi.

Sputnik Arabic. (2018, 8 korrik). Sputnik publikoi pjesën e parë të intervistës së realizuar me Mohammed Ali al-Houthi.

Stevenson, T. (2019, 28 mars). Koalicioni i Arabisë Saudite në Jemen: Milicitë dhe mercenarët të mbështetur nga fuqia e zjarrit perëndimore. Middle East Eye.

Toska, S. (2018). Ngritja, rënia dhe domosdoshmëria e lëvizjeve rinore të Jemenit. Middle East Political Science, Elliot School of International Affairs.

Tuboltsev, A. (2025, 17 mars). Rezistenca e Jemenit: Një luftë e rëndësishme për mbarë botën. El- Meyadin.

Kombet e Bashkuara Birleşmiş Milletler (UN). (2015, 14 prill). Këshilli i Sigurimit kërkon përfundimin e dhunës në Jemen, miraton Rezolutën 2216 (2015), Federata Ruse abstenon, zbatohen sanksione ndaj figurave kyçe në operacionet e milicisë.

BM Basın. (2022, 13 korrik). Me miratimin unanim të Rezolutës 2216, Këshilli i Sigurimit zgjat me një vit mandatin e Misionit të Kombeve të Bashkuara për Mbështetjen e Marrëveshjes së Hodeidës.

BM Basın. (2024, 14 shkurt). Armëpushimi i qëndrueshëm në mbarë vendin dhe ulja e tensioneve rajonale janë kritike për të kthyer në rrugën e duhur procesin e paqes në Jemen, njofton i Dërguari i Posaçëm në Këshillin e Sigurimit [Takimi 9548].

Këshilli i Sigurimit i Kombeve të Bashkuara (BMGK). (2012, 12 qershor). Rezoluta 2051 (2012), e miratuar në takimin e 6784-t të Këshillit të Sigurimit.

Këshilli i Sigurimit i Kombeve të Bashkuara (BMGK). (2014a, 26 shkurt). Rezoluta 2140 (2014), e miratuar në takimin e 7119-t të Këshillit të Sigurimit.

Këshilli i Sigurimit i Kombeve të Bashkuara  (BMGK). (2014b, 21 tetor). Rezoluta 2014 (2011), e miratuar në takimin e 6634-t të Këshillit të Sigurimit.

Wells, M. (2012, 27 shkurt). Lëvizja Huthi e Jemenit dhe revolucioni.  Foreign Policy.

Werleman, C. J. (2021, 5 tetor). Aneksimi i Sokotrës nga EBA-Izraeli, pushtimi më i rëndësishëm në Lindjen e Mesme që nga viti 1967.  Inside Arabia.

Programi Botëror i Ushqimit  (WFP). (2022). Kriza më e keqe humane në botë.

WION. (2020, 13 nëntor). ‘Episendra’ e financimit të Al-Kaidës: Si dështoi politika e terrorit e Arabisë Saudite?

Worth, R. F. (2016). Trazirat e Rregullit: Nga Sheshi Tahrir te ISIS-i, Trazirat në Lindjen e Mesme. Farrar, Straus & Giroux.

Ya Libnan. (2015, 4 qershor). Kryengritësi i lartë Huthi i Jemenit mirëpret bisedimet e paqes të OKB-së, intervistë.

Yemen Center for Human Rights (YCHR). (2022). Qendra e Jemenit për të Drejtat e Njeriut.

Zabarah, M. A. (1984). Shpjegimi i Revolucionit të Jemenit të vitit 1962 si një Revolucion Social. In Contemporary Yemen. Routledge.